Z�RAATC�M TARIM BAHCE PEYZAJ TOPRAK ORMAN CEVRE SU TARLA Z�RAATC�. Yeni Tart��ma Konular�

[ Soru ve Cevaplar ]

lahanalarda sorunu neden kaynakland�n� ��zd�k. mavi ladindeki sorunumuz hala dewm ediyor.a�a� sa�lam sadece a�a� g�vdesinin orta k�sm�n�n baz� yapraklar� d�k�l�yor.a�a� dikileli 2,3 ay olmu� acaba adapdasyondan kaynaklanan bi sorun olabilir mi acaba?

[ Sulama ]

[justify]�nceki derslerimizde �e�itli sulama y�ntemlerini inceledik. Sebze yeti�tiricili�i �lkemiz i�in en �nemli tar�m kollar�ndan birisini olu�turmaktad�r. Hem halk�m�z�n iyi ve dengeli beslenmesi, hem de ihracatta olduk�a �nemli bir yeri olmas� sebzecili�in �nemini art�ran �zellikleridir.
Sebze tar�m�nda da suyun ve sulaman�n vazge�ilmez bir yeri vard�r. �e�itli sebzelerin b�nye yap�s�n�n % 60-90 �n� su olu�turmaktad�r. Bu nedenle de sebzeler di�er bitkilere g�re en �ok su kullanan tar�m �r�nleridir. Sebze tar�m�n�n ba�ar�yla yap�labilmesi y�renin 700 mm. den fazla y�ll�k ya�� almas�na ba�l�d�r. Ancak bu ya�muru sebzenin en �ok suya ihtiya� duydu�u zamanda ya�d�rmak kimsenin elinde de�ildir. O zaman bitkinin ihtiyac� olan suyu sulama ile kar��lamak zorunlulu�u do�maktad�r. Bunun gibi y�ll�k ya�� ortalamas� 700 mm. nin alt�na d��en yerlerde de sebze yeti�tiricili�i ancak sulama ile m�mk�n olabilecektir. K�saca ya��lar�n yetersiz ve zamans�z oldu�u yerlerde sebze yeti�tiricili�i ancak sulama ile yap�labilir.
��te bu dersimizde �e�itli sebzelerin su istekleri, uygulanacak sulama y�ntemleri ile, sebzeleri sularken dikkat edilmesi gereken hususlar incelenecektir.

[b]SEBZE YET��T�R�C�L��NDE KULLANILAN SULAR NASIL OLMALIDIR[/b]
- Sebze bah�elerinde kullan�lacak sular�n �u �zelliklere sahip olmas� gerekir.
- Havalanm�� olmal�d�r
- So�uk olmamal�d�r
- Tuzlu olmamal�d�r
- ��erisinde sebzelere zarar verebilecek zararl� madensel maddeler bulunmamal�d�r.

[b]SEBZE YET��T�R�C�L��NDE KULLANILAN SULAR HANG� KAYNAKLARDAN SA�LANIR[/b]
Sebzecilikte kullan�lan sular�n �� kayna�� vard�r:
1 . Ya�mur Sular�
2. Akar Sular
3. Yeralt� Sular�

[b]Bunlar� tek tek inceleyelim:[/b]
[b]1. Ya�mur Sular�:[/b] Kalite y�n�nden sulamaya en uygun olan sulard�r. Temiz ve havalanm�� olduklar� gibi bile�imlerinde zararl� tuzlar da bulunmaz. S�cakl�klar� �evre s�cakl��na yak�n yani istenen derecededir. Ancak istenildi�i zaman istenilen miktarda ya�mur suyu bulmak m�mk�n de�ildir.
[b]2. Akar Sular:[/b] Daima a��k ve hareketli olduklar� i�in havalanm��, g�ne� g�rd�kleri i�inde istenilen s�cakl�ktad�rlar. Ancak bu avantajlar�n�n yan�nda istenmeyen baz� tuzlar� ta��yabilirler ve kaliteleri her zaman istenen d�zeyde olmayabilir.
[b]3. Yeralt� Sular�:[/b] Havas�z ve so�uk olurlar. Beton havuzlarda bekletilip, havaland�rd�ktan sonra kullan�lmal�d�rlar.

[b]SEBZELERDE SULAMA Y�NTEM� SE��L�RKEN NELERE D�KKAT ED�LMEL�D�R[/b]
Sebzelerde sulama y�ntemi se�ilirken; sulanacak sebzenin cinsi, hastal�klara kar�� dayan�kl�l��, �zellikleri ile sulaman�n maliyeti ve �r�n�n de�eri etken olmaktad�r. Daha �nce s�z� edilen kaynaklardan yararlanarak ve sulama sular�n�n �zellikleri dikkate al�narak sebzeler;
1 . Y�zey Sulama veya 2. Bas�n�l� Sulama y�ntemlerinden birisiyle sulanabilmektedirler.

Y�zey sulama y�ntemlerinden sebzelerde en �ok iki alt metot uygulanmaktad�r. Bunlar:
a) Kar�k Sulama
b) Tava Sulama metotlar�d�r.

[b]a) Kar�k Sulama Metodu:[/b] S�raya ekilen sebzeler i�in kullan�lan bir metottur. Bu metotta; sebze bah�esinde sebzelere verilecek s�ra aras� mesafe aral��nda kar�k seddeleri haz�rlan�r. Sebzeler bu seddelerin ya tepesine ya da yama�lar�na ekilir ve dikilirler. su bu setlerin aras�ndaki kar�klara b�rak�l�r, sebzeler s�zd�rma yolu ile sudan zarar g�ren bitkilerin sulanmas� i�in �ok uygundur, k�k bo�azlar� su ile temas etmez. S�ra aral�� olduk�a dar olan sebzelerin sulanmas�nda k��k kar�klar kullan�l�rlar. Bunlara �izi ad� verilir. Kar�k ve �iziler tar�m alet ve makinalar� ile kolayca a��labilirler.

[b]b) Tava Sulama:[/b] Bu metot s�k ekilen sebzelerde uygulan�r. Tava b�y�kl�� sebze �e�idine, toprak b�nyesine ve mevcut su miktar�na g�re de�i�ir. Tavalar 15-20 cm. y�kseklikteki setlerle birbirinden ayr�l�rlar. Su ana arktan gelir, s�ra ile tavalar�n a�z� a��larak tavalar sulan�r. E�er sebzeler b�y�m�� ise tava y�zeyindeki su bir miktar y�kseklik kazan�ncaya kadar tavaya su verilmeli, daha sonra su di�er tavalara �evrilmelidir. E�er tavadaki sebzeler yeni �imlenmi� ise su tavan�n alt ucuna gidince tavan�n a�z�n� kapatmak ve suyu di�er tavalara �evirmek gerekir.

[b]2. Bas�n�l� Sulama Y�ntemleri de[/b]
a) Ya�murlama Sulama
b) Damla Sulama olarak iki �ekilde uygulanmaktad�r.

[b]a) Ya�murlama Sulama:[/b] Suyun bas�n� alt�nda �zel ba�l�klar yard�m� ile yukar� f��k�rt�lmas� �eklinde yap�lan sulamad�r. Dik, meyilli, engebeli yerlerde uygulan�r. Sebzelerde devaml� uygulanmas� durumunda baz� sak�ncalar do�urmaktad�r. Sebzelerde, nemden dolay� hastal�klara neden olmaktad�r. Yaprak veya meyve �zerinde kalan su damlalar� mercek g�revi yaparak yan�k gibi arazlar meydana getirmektedir. Ayr�ca tozla�ma zaman� yap�lan sulamalar d�llenmeyi �nlemektedir.
[b]b) Damla Sulama:[/b] Suyun k�t oldu�u, �r�n�n fazla para getirdi�i yerlerde uygulanmaktad�r. Bu y�ntemde �zel ba�l�k ve borular kullan�larak bitki k�k�ne damlama ile sulama yap�l�r. Son zamanlarda ekonomisi ve �zelli�i nedeni ile daha �ok �rt� alt� sebzecili�inde kullan�lmaktad�r. �lk tesis masraf� olduk�a y�ksektir fakat di�er y�ntemlere g�re daha fazla �r�n art�� sa�lad��ndan, ekonomik oldu�u s�ylenebilir.

[b]�NEML� BAZI SEBZELER HANG� METOTLA VE NASIL SULANIRLAR[/b]
�imdi �nemli baz� sebzelerin sulanmas�nda hangi y�ntemin daha uygun oldu�unu ve sulama ko�ullar�n� g�relim.
[b]Domates:[/b] Kar�k y�ntemi ile sulan�r. Fidelerin dikiminden hemen sonra can suyu verilir. Fideler tutana kadar bir iki kez sulama yap�l�r. Daha sonra ilk meyveler g�r�lene kadar m�mk�nse sulama yap�lmamal�d�r. E�er �ok kurak giderse bu devrede de bir iki sulama yap�labilir. Normal sulamaya y�relerin iklim ko�ullar�na g�re de�i�ik zamanlar da ba�lan�r ve 7 ile 12 g�n aralar ile sulamalar yap�l�r. En iyi sulama vakti sabah veya ak�am serinli�idir. Kar�klardan suyun ta�mamas�na ve meyvelerin kirlenmemesine dikkat edilmelidir.
[b]Biber:[/b] Kar�k y�ntemi ile sulan�r. Bitkilerin su ile direk temas� olmamal�d�r. Sulamalara ba�land�ktan sonra 7-10 g�nl�k sulama aral�klar�yla devam edilir. Biber �i�eklenme d�neminde �ok hassast�r. Bu d�nemde yap�lacak bir sulama verim ve kalitede etkili olur.
[b]Patl�can:[/b] Kar�k Y�ntemi ile sulan�r. Patl�can fideleri tutuncaya kadar bir ka� defa sulan�r. Fidelerin b�y�mesi s�ras�nda su kesilir, 2-3 defa �apa yap�l�r. Patl�can �i�ek a��p mahsul ba�lad�ktan sonra s�k s�k su ister.
[b]H�yar:[/b] Kar�k y�ntemi ile sulan�r. �lk meyve g�r�l�nceye kadar idareli sulan�r. �ok su �i�ek silkmesine neden olur. Meyve ba�lad�ktan sonra h�yara bol ve s�k su vermelidir. S�cak ve kuru havalarda her hasattan sonra yani fki g�nde bir su verilmelidir. D�zensiz sulama meyvelerde �ekil bozukluklar�na neden olur. Bitkinin su ihtiyac� kar��lanmazsa meyvelerde ac�la�ma g�r�l�r.
[b]Kabak:[/b] Kar�k y�ntemiyle aynen h�yar gibi sulan�r. Meyve ba�lad�ktan sonra bol ve s�k su verilmeli her hasattan sonra sulama yap�lmal�d�r.
[b]Fasulye:[/b] Kar�k y�ntemi ile sulan�r. 15-20 g�n ara ile sulama yap�lmal�d�r. �lk iki sulama �i�eklenmeden �nce, di�er iki sulama ise �i�eklenmeden sonra uygulan�r. Yani ilk sulamadan itibaren 15-20 g�n ara ile 4 defa sulama uygulan�r.
[b]Karpuz:[/b] Kar�k veya ya�murlama ile sulan�r. Karpuz �zellikle �imlenme ve ��k�� d�neminde topraktaki nem eksikli�ine kar�� hassast�r. Bu d�nemde topra��n neminin yeterli olmas� gerekir. Aksi durumda bitki sa�l�kl� b�y�yemez. �i�eklenme ve meyve olu�umu d�neminde yap�lan sulamalar verimin artmas�n� sa�lar. Olgunla�ma d�neminde ise toprak neminin azl�� verimi etkilemez, buna kar��n meyve kalitesini art�r�r. Bu bak�mdan olgunla�ma d�neminde sulama yap�lmamal�d�r. Yani hasattan 15-20 g�n �nce sulamalara son verilmelidir.
[b]Kavun:[/b] Sulamas� karpuza benzer. Ancak kavun i�in en uygun sulama y�ntemi kar�k ve damla sulamad�r.
[b]Lahana:[/b] Kar�k ve ya�murlama sulama y�ntemleri uygulanabilir. Topraktaki nem eksikli�ine orta derecede duyarl�d�r. Ba� olu�umu ve olgunla�ma d�neminde toprak neminde a��r� d�zeyde eksiklik, ba�lar�n k��k kalmas�na ve verimin d��mesine neden olur. Y�ksek verim i�in bu d�nemde sulama yap�lmas� gerekir. Lahana y�zlek k�kl� bir bitki oldu�u i�in, y�ksek ve su ak�m� uygulamaktan ve �zellikle tava sulama y�ntemlerinden ka��nmal�d�r.
[b]Havu�:[/b] Ya�murlama y�ntemi ile sulanabilir. Bitkilere ilk geli�me d�neminde haftada bir, daha sonralar� 10-14 g�n ara ile sulama yap�l�r. Ya�murlama olmad�� yerlerde tava usul� veya �izi kar�k y�ntemi ile sulama yap�l�r.

[b]SEBZE SULAMALARINDA D�KKAT ED�LECEK HUSUSLAR NELERD�R[/b]
1. Sebze tohum ve fidelerine uygulanan �imlenme ve can suyu uygulamalar� hari� tutulursa genelde ilk sulamalara g�n d�n�m�nden sonra ba�lan�r.
2. Sebze fideleri dikilip can suyu verildikten sonra, havalar �ok kurak gitmiyorsa meyve ba�lay�ncaya kadar sulamalara ba�lanmamal�d�r.
3. Havalar �ok s�cak ve kural ge�iyorsa can suyu ile meyveler g�r�n�nceye kadar olan arada 1-2 sulama yap�labilir.
4. �lk anlarda yap�lan bol sulama sebzelerde �i�ek silkmesine neden olur. Bu nedenle meyve ba�lama azal�r, verim d��er.
5. Sebzeler �abuk b�y�y�p, k�sa s�rede olgunla��p hasat olgunlu�una geldi�inden bu h�zl� geli�meye paralel olarak s�k s�k sulamaya ihtiya� duyarlar.
6. Sulaman�n s�kl��n� ve miktar�n� belirlemede, sebze topra��n�n b�nyesi ve bitkilerin k�k yap�s� da �nemli fakt�rlerden.
--a) Kaba b�nyeli topraklar, a��r b�nyeli topraklara oranla daha s�k sulanmal�d�r.
--b) S�� k�kl� bitkiler derin k�kl� bitkilerden daha s�k sulanmal�d�r.
7. Sulamalar sabah, ak�am serinliklerinde yap�lmal�d�r.
8. Sebzeler genellikle s�raya ekildi�i i�in kar�k usul� sulanmal�d�r.
9. Su hi� bir zaman kar�k seddelerinin �zerine ��kmamal�d�r.
10. D�zensiz ve yetersiz sulama, sebzelerin ufak kalmas�na, ac�la�mas�na ve yar�lmas�na neden olur.
11. Az ya�� veya sulama sebzelerin k�k sisteminin y�zlek olmas�na neden clur. Bu durumun devam�nda alt katmanlarda rutubet olsa bile bitkiler bundan faydalanamazlar.
12. Seyrek ve az sulama sebzelerin yeterli geli�mesine engel oldu�u gibi salatal�k ve patl�canlar�n da ac�la�mas�na yol a�ar.
13. Sebze b�y�mesi, su iste�ini anlayabilmek i�in en g�venilir i�arettir. Yetersiz sulama b�y�menin yava�lamas� ile g�r�l�r.
14. Yazl�k sebzeler s�cak ortamda yeti�tirildi�inden s�ca�� ve rutubeti �ok severler. S�ca��n ve rutubetin yeterli olmad�� ortamda istenilen miktar ve kalitede sebze yeti�tiricili�i yapmak m�mk�n de�ildir.

K�saca sebze tar�m�nda gerek verim, gerekse kalitenin y�kseltilmesi y�n�nden sulama �ok dikkat edilmesi gereken bir konudur. [/justify]

[ Sulama ]

[justify]Y�zeyi d�zg�n olmayan, e�imi fazla, infiltrasyon (su alma) h�z� y�ksek arazilerde y�zey sulama y�ntemlerinin uygulanmas� rand�manl� olmamaktad�r. Yine su alma h�z� y�ksek olan topraklarda, ak�� uzunlu�unu azalmas� nedeniyle y�zey sulama ekonomik olmamaktad�r. Bu gibi topraklarda ideal sulama ya�murlama sulamad�r. Bunun gibi baz� durumlarda g�z �n�nde bulundurularak ve sa�lad�� bir �ok avantajlardan dolay� ya�murlama sulama y�ntemi �zellikle geli�mi� �lkelerde geni� uygulama alan� bulmu�tur.
Bu dersimizde "Ya�murlama sulama y�ntemi"nin �zelliklerini, uygulama �ekillerini ve �nemini sizlere anlatmaya �al��aca��z.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM� NED�R[/b]
Suyu toprak y�zeyine belirli bir bas�n� alt�nda ince damlac�klar bi�iminde, ya�mur �eklinde p�sk�rten meme veya ba�l�klar�n yer ald�� borulardan olu�an sisteme "Ya�murlama Sulama Y�ntemi" ad� verilir.

Ya�murlama sulamada su, bas�n� alt�nda ya�murlama ba�l�klar�na iletilerek yapay bir ya�mur halinde arazi y�zeyine uygulan�r.

[center][img]http://www.ziraatcim.net/images/articles/yagmurlama_sulama.jpg[/img]
Resim : Suyu topra�a ya�mur �eklinde p�sk�rten meme ve ba�l�klardan olu�an sisteme ya�murlama denir. [/center]

Y�ntemin uygulanabilmesi i�in ana boru ve lateral hatlardan olu�an bir su iletim sistemine ve bas�nc� sa�layan bir sisteme gerek vard�r. Bas�n� genellikle pompaj birimi ile sa�lanmaktad�r. Sistemi ya�murlama ba�l�klar� tamamlar. Sulanacak bitkiye, topra�a ve ekonomik ko�ullara ba�l� olarak de�i�ik tiplerde ya�murlama ba�l�� kullan�l�r.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM�N�N UYGULAMA KO�ULLARI NELERD�R[/b]
Ya�murlama sulama sistemleri uygun bi�imde i�letilirse sulama suyu ihtiya�lar� y�zey sulamalara g�re �nemli �l��de az olmaktad�r. �zellikle y�zeyi d�zg�n olmayan, e�imli, s�zd�rma h�z� y�ksek olanlarda, s�� k�kl� bitkilerin sulanmas�nda ba�ar�l� sonu�lar vermektedir.
Ya�murlama sulama y�nteminde, belirli bir ilk yat�r�m ve enerji giderleri gereklidir. Bu giderler y�ntem uygulanarak, tar�msal �r�n art��yla kar��lanabilirse ya�murlama sulama sistemleri geli�ebilir. Ya�murlama sulama y�ntemleri daha az i��ilik gerektirdikleri i�in, i��ili�in pahal� oldu�u yerlerde geni� uygulama alan� bulmu�lard�r.

Enerji maliyetlerinin y�ksekli�i ve bak�m-onar�m y�n�nden baz� sorunlar bulunmas� sistemin en �nemli dezavantajlar�d�r.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEMLER�N�N ��LETME S�STEMLER� NELERD�R[/b]
[b]1. Ta��nabilir Sistemler:[/b]Bu sistemde motopomp �nitesi ana boru ve lateraller ta��nabilmektedir. Yurdumuzda en yayg�n uygulanan bu sistemdir.
[b]2. Yar� Ta��nabilir Sistemler:[/b] Motopomp �nitesi ve anaboru hatt� sabit, lateraller hareketlidir. Genelde anaboru hatt� toprak alt�na g�m�l�d�r. Bu sistem meyve ve sebzeliklerin sulanmas�nda geni� �l��de kullan�lmaktad�r.
[b]3. Ta��nmayan (Sabit) Sistemler:[/b ]Bu sistemde motopomp, anaboru ve lateraller sabittir.
Son y�llarda ya�murlama sulama unsurlar�ndan boru hatlar� ve ya�murlama ba�l�klar�nda �nemli de�i�iklikler olmu�tur. Kullan�lan sistem daha ucuza mal edilme�e ba�lanm��, kullan�m kolayl�� sa�lanm�� b�ylece de daha yayg�n uygulamaya ba�lanm��t�r.
Ya�murlama sulama y�nteminin uygulanmas�nda ya�murlama ba�l�klar� da �ok �nemlidir. Geni� �slatma �aplar�na sahip olan b�y�k (g�n) ya�murlama ba�l�klar� uygulamada tercih edilirler. Ancak bunlar y�ksek i�letme bas�n�lar�nda iyi sonu� vermektedirler. ��letme bas�nc� y�ksek olmayan olanlarda uygulan�rsa toprak ve bitkide zararl� etkenler ortaya ��kabilmektedir.
Enerji maliyetlerinin �ok y�kselmesi sonucu, d��k bas�n�la �al��abilecek bi�imde Sprink denilen k��k ya�murlama ba�l�klar� geli�tirilerek kullan�lma�a ba�lanm��t�r. Meyve bah�eleri, ba�, sera bitkilerinin sulanmas�nda yayg�n olarak kullan�lmaktad�r. Suyun yaln�z k��k ba�l�klar �evresine uygulanmas� ile su tasarrufu sa�larlar.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM�UYGULAMASINDA NELER B�L�NMEL�D�R [/b]

Ya�murlama sulama y�ntemlerinin �zellikle projelendirilmesiyle gerekli olan bilgiler �unlard�r:
1. Topraklar�n kullan�labilir su tutma kapasitesi
Bitkiler, toprakta tarla kapasitesi ile devaml� solma noktas� aras�nda bulunan sudan yararlanabilirler. Bu nem miktar�na, topraklar�n "kullan�labilir su tutma kapasitesi" veya "elveri�li kapasite"denir. Buda topra��n b�nyesine g�re de�i�mektedir.

[center][img]http://www.ziraatcim.net/images/articles/sulama31.jpg[/img][/center]

2. Bitkilerin Etkili K�k Derinlikleri
Bitkilerin normal geli�meleri i�in ihtiya� duyduklar� suyun % 80 inin al�nd�� k�k derinli�ine "Etkili K�k Derinli�i" denir. Bu de�er sulamada �slat�lacak toprak derinli�ini olu�turur ve bitki �e�idine g�re genellikle 30- 180 santimetre aras�nda de�i�ir.

[center][img]http://www.ziraatcim.net/images/articles/sulama32.jpg[/img][/center]

[center][img]http://www.ziraatcim.net/images/articles/sulama33.jpg[/img]
Tablo : Baz� bitkilerin etkili k�k derinlikleri [/center]

3. �r�nler i�in sulama suyu ihtiya�lar�
4. Topraklar�n Su Alma (�nfiltrasyon) H�zlar�
Topraklar�n su alma h�z�n�n bilinmesi sulamada �nemlidir. Topra��n su alma h�z�na; topra��n yap� ve b�nyesi, topraktaki organik madde miktar�, nem miktar�, bitki �rt�s�, arazinin e�imi, uygulanan sulama y�ntemi, topra��n s�k��mas� ve �atlamas�, toprakta ve suda bulunan tuzlar�n cinsi ve miktar� gibi sebepler etki eder.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM�N�N YARARLARI VE SAKINCALARI NELERD�R[/b]
Ya�murlama sulama metodunun, y�zeysel sulama metotlar�na g�re �st�nleri �unlard�r.

1. Su kullanma rand�man� y�ksektir. Sulama suyunun az oldu�u yerlerde bu sudan azami yararlan�labilir.
2. Meyilli, arazi �ekilleri (topo�rafya) bozuk yerlerde erozyona neden olmadan sulama yap�labilir.
3. Tohum �imlenme zaman�nda topra��n kaymak ba�lamas� nedeniyle bitkinin toprak �st�ne ��kmama durumunu ortadan kald�r�r.
4. ��letme masraf�ndan ve i��ilikten tasarruf sa�lan�r.
5. Toprak derinli�i az ve s��, ge�irgen topraklarda en uygun sulama sistemidir.
6. �zellikle denize yak�n yerlerde r�zgarla ta��nan tuzlu sular�n bitkilere b�rakt�� tuz zerreleri, tozlar ve zararl� ha�ereler, ya�murlama ile y�kanabilir.
7. Ya�murlama sulama ile kontroll� su verme imkan� oldu�undan; taban suyu y�ksek, drenaj sorunu olan yerlerde en uygun sulama metodu olmaktad�r.
8. Tarla hendeklerine gerek kalmad��ndan, ekim alan� artmakta ve tar�msal i�letmeler kolay y�r�t�lmektedir.
9. Eriyebilir suni g�breler; sulama suyu ile birlikte i��ili�e gerek kalmadan bitkilere verilebilir. 10. Sebze, narenciye ba� ve di�er meyvelikler dondan ve s�caktan korunabilmektedir.

B�t�n bu yararlar�n�n yan�nda ya�murlama sulama y�nteminin:
1. �lk tesis masraf� �zellikle sabit sistemlerde �ok y�ksektir.
2. Su da��l�m�na r�zgar�n olumsuz etkisi vard�r.
3. Pompaj i�in g�� gereklidir. Bu da yak�t sarfiyat� ve masraf gerektirir.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM� �LE TOPRAK NASIL G�BRELEN�R [/b]
Ya�murlama yoluyla yap�lan sulamada ticari g�breler sulama suyu ile birlikte bitkilere verilebilir. Bu �ekilde g�brelerin sulama suyuyla topra�a aktar�lmas� uygulamada �e�itli kolayl�klar ve avantajlar sa�lamaktad�r. Bunlar� ��yle �zetleyebiliriz. - ��ili�i azalt�r - G�brenin topra�a homojen olarak da��l�m�n� sa�lar - Alet ve ekipmanlar�n daha ekonomik olarak kullan�lmas�n� sa�lar - Uygun zamanda ve miktarda g�breleme imkan� sa�lar - �r�n�n kalite ve miktar�n�n artmas�n� sa�lar Bu d�zenle g�bre at�ld�ktan sonra sulamaya devam edilerek boru ve ba�l�klardaki g�breler temizlenir. Ayn� zamanda yapraklar �zerinde biriken g�bre ��zeltileri de y�kanm�� olur.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM� YERLE�T�RMEDE NELERE D�KKAT ED�LMEL�D�R [/b]
- Ana boru hatt� h�kim e�im do�rultusunda yerle�tirilmelidir
- Ya�murlama lateralleri hakim meyile dik ve imkan nispetinde tesviye e�rilerine paralel do�rultuda olmal�d�r.
- R�zgar h�z�n�n fazla oldu�u yerlerde lateraller hakim r�zgar y�n�ne dik gelecek bi�imde yerle�tirilmelidir.
- �ok uzun ya�murlama laterallerinin kullan�lmas�ndan ka��n�lmal�d�r. Laterallerin k�sa olmas� i��ili�i azalt�r ve e�it su da��l�m� sa�lar.
- Laterallerin ana hat �zerinde ki hareketi en az i� g�c�ne ihtiya� g�sterecek bi�imde d�zenlenmelidir.
- Lateral hareketlerinin kolay ve birlikte �al��an ba�l�k say�lar�nda ki de�i�imin az olmas� i�in sistem imkan oran�nda kare veya dikd�rtgen �eklinde d�zenlenmelidir.
- Sistemin boru b�y�kl�kleri ve tertibi, y�ll�k masraflar� en aza indirecek bi�imde olmal�d�r.
- �mkanlar�n izin vermesi durumunda, uygun ve ekonomik boru �aplar� se�imine imkan verece�inden, pompaj �nitesi alan�n ortas�na yerle�tirilmelidir.

[b]YA�MURLAMA SULAMA Y�NTEM�N�N ��LET�LMES� VE BAKIMINDA D�KKAT ED�LECEK HUSUSLAR NELERD�R[/b]
- Sabit ve yar� sabit sistemlerde, bas�n� denemesi yap�l�p daha sonra borular�n �st� kapat�lmal�d�r.
- Sabit ve yar� sabit sistemlerde borular k�� hafif ge�en y�relerde en az 40, a��r ge�en y�relerde en az 70 cm. derinli�e g�m�lmektedir.
- Motor elektrikle �al��yorsa mutlaka toprak hatt� yap�lmal�d�r.
- Borular ta��n�rken elektrik tellerine dokunmamas�na dikkat edilmelidir.
- Sistemi �nce k��k debide �al��t�r�p Lateral ve ara borular su ile doldurulmal�, k�rtapay� �ok k�sa bir s�re a�arak boru hatt�n�n temizlenmesi sa�lanmal�d�r.
- Yabanc� maddelerin girmemesi ve ya�murlay�c� memelerin t�kanmamas� i�in pompa emme borusuna s�zge� tak�lmal�d�r.
- Laterallerin yer de�i�tirme zaman� mutlaka belirlenmelidir.
- Ya�murlama da��l�m�n�n uygun olmas� i�in r�zgar durumuna g�re laterallerin konum durumlar� iyi ayarlanmal�d�r.
- Borular�n ve ya�murlama ba�l�klar�n�n ya�lanmas�nda gres veya benzeri ya�lar kullan�lmal�d�r.
- Sulama i�i bitti�inde contalar kurulanarak bir kutuda saklanmal�d�r.
- Sabit sistemlerde sezon sonunda borular�n suyu bo�alt�lmal�d�r.
- Borular�n kolay s�k�l�p tak�lmas� i�in borular birbirine tak�l�rken ek yerleri ve contalar� sabunlu bezle silinmelidir.
[/justify]

[ Sulama ]

[justify]Suyun topra�a verili� �ekline "sulama y�ntemi" denir.
Sulama y�ntemleri iki b�y�k guruba ayr�l�r. Bunlar, Y�zey Sulama Y�ntemleri ve Bas�n�l� Sulama y�ntemleridir. Y�zey sulama y�ntemlerinde su kendi enerjisiyle do�al ak��yla gelir ve tarlalara verilir. Bu metotta insanlar taraf�ndan suyun geli�i i�in herhangi bir enerji kullan�lmaz. Y�zey sulama y�ntemlerini uygulamadan �nce toprak haz�rl��na gerek duyulur ki bu da y�ntemlerin bir �zelli�idir.

Sulamadan beklenen faydan�n sa�lanmas� do�ru sulama y�nteminin se�ilmesine ve toprak-bitki-su ili�kisinin iyi bilinmesine ba�l�d�r.

Bunun i�inde bu dersimizde �nce toprak-bitki-su ili�kisine k�saca de�inip, daha sonrada Y�zey Sulama Y�ntemlerini anlataca��z.

[b]TOPRAK-B�TK�-SU �L��K�LER� NELERD�R[/b]
Sulaman�n amac� kuru tar�ma g�re, daha iyi �r�n almakt�r. Bu da �reticilerin toprak-bitki-su ili�kilerini iyi bilip, bundan yararlanmalar�yla m�mk�n olur.

Ba�ar�l� bir sulama yapabilmek i�in �unlar bilinmelidir.
1 . Bitkinin su ihtiyac�
2. Suyu depolayan ve bitkiye sunan topra��n �zellikleri
3. Bitkinin ihtiya� duydu�u zaman kullanabilece�i �ekilde toprakta depo edilecek miktarda suyun verilmesi

Topra�a ancak depolayaca�� kadar su verilmelidir. Bundan fazla su verilirse bitki k�klerinin ula�amayaca�� derinli�e s�zar ve bitki bu sudan yararlanamaz. Bu nedenle de her sulamada ancak etkili k�k derinli�indeki topra��n ta��yaca�� kadar su verilmelidir. Etkili k�k derinli�ine tarla kapasitesinden daha az su verilirse yetersiz sulama s�z konusu olur. Bu durum da k�kler zay�f d��er bitki bol ve kaliteli �r�n verebilmek i�in gerekli nemi bulamaz.

Bitki k�k b�lgesindeki topra��n tutabilece�inden daha fazla su verilirse a��r� sulama yap�lm�� olur. a��r� sulaman�n ise bir �ok zarar� vard�r. bunlar ��yle s�ralanabilir.

1 . Sulama i�in harcanan su ve enerji bo�a gitmi� olur.
2. Topraktaki bitki besin maddeleri y�kanarak kaybolur.
3. Taban suyu y�kselir. Bu da
--a) �orakla�maya
--b) Bitkilerin bo�ulmas�na
--c) Topraktaki yararl� organizmalar�n yok olmas�na neden olur.
4. Bo�a harcanan su ba�ka alanlarda da kullan�lamayaca�� i�in, toplam �r�n miktar� azal�r 5. Topra��n yap�s� bozulur. Ge� tava gelir. Sonu�ta da b�t�n tar�msal i�lemler gecikir. 6. Fungul hastal�klar �o�al�r.

[u]A��r� sulamadan ka��nmak i�in al�nacak �nlemleri ise a�a��daki gibi s�ralayabiliriz.[/u]
1 . Bitkinin su iste�i dikkate al�narak sulamaya karar verilmelidir.
2. Topra��n nem durumu, infiltrasyon (s�zma) h�z�, ak�� uzunlu�u ve sulama suyu debisi (ak��) dikkate al�narak sulama s�resi a��lmamal�d�r. Bu konuda geni� bilgiler sulama rehberlerinde bulunabilir.
3. Y�zey ve y�zey alt� drenaj�n �al��r durumda tutulmas� gerekir.
4. Uygun sulama y�ntemi se�ilmelidir.
5. Suyun ula�t�� derinlik s�k s�k (T) �ubu�uyla kontrol edilmelidir.

[b]Y�ZEY SULAMA Y�NTEMLER� KA�A AYRILIR �ZELL�KLER� NELERD�R[/b]
Y�zey sulama y�ntemleri ba�l�ca d�rde ayr�l�r. Bunlar;
1. Salma Sulama
2. Uzun Tava
3. Adi Tava
4. Kar�k

[b]1. SALMA SULAMA Y�NTEM�[/b]
Suyun tarla ba�� kanallar�ndan tarla �zerinde rasgele yay�lmaya b�rak�lmas�d�r. Rand�man� en d��k y�ntemdir. Bu y�ntemle tarlan�n her taraf�n� e�it olarak sulamak m�mk�n de�ildir. Arazinin d�z fakat kar�k a�ma veya sedde yapma gibi herhangi bir sulama haz�rl��na imkan olmayan ya�l� arazilerde uygulanmaktad�r. �lkemizde kullan�m alan�n�n �ok s�n�rl� olmas� gerekirken, sulama k�lt�r�n�n d��k oldu�u y�relerde i��ilikten ka��nmak i�in istenmeyen oranlarda kullan�lmaktad�r.

[b]2. UZUN TAVA Y�NTEM�[/b]
Genellikle s�k ekilen hububat, yonca, ot ve benzeri bitkiler i�in kullan�l�r. Tesviye edilmi� araziler, birbirine paralel seddelerle ayr�l�rlar. Tarla ba��ndan sapt�r�lan sulama suyu, iki sedde aras�na yay�larak suyun arazi sonuna kadar ak�� sa�lan�r. Salma sulamaya g�re daha kontroll� bir y�ntemdir.

Sulanan arazi �eritlerini birbirinden ay�ran seddelerin y�ksekli�i ve �ekli �iftlik makinalar�n�n �al��mas�n� ve su da��l�m�n� etkiledi�i i�in �nemlidir. Seddeler uygun y�kseklikte yap�lmal� ve �iftlik makinalar�n�n ge�i�ini engellememelidir. Uygun yap�lm�� seddeler �zerinde bitki yeti�tirilebilece�i i�in ekilemeyen arazi kayb� nispeten azalt�lm�� olur.

Seddeler "border disk" denilen �ift diskli pulluklarla yap�l�r. bu i�lem s�ras�nda seddelerin iki yan�nda y�zlek kar�klar olu�ur. sulama s�ras�nda bu kar�klara su ak�� alaca��ndan, yeknesak bir su da��l�m�na engel olu�tururlar. Bunun i�in de bunlar�n uygun tesviye aletleriyle kapat�lmas� gereklidir.

Uzun tavalar yeti�tirilecek bitki �e�idine g�re "ge�ici" veya "daimi" olarak yap�l�rlar. �o�unlukla y�ll�k bitkilerin sulanmas�nda "ge�ici" tavalar, �ok y�ll�k bitkilerle meyve a�a�lar�n�n sulanmas�nda ise "daimi" tavalar tercih edilir.

Uzun tava sisteminin uygulanaca�� arazi daha �nceden yeknesak bir e�imle tesviye edilmelidir. Buna olanak vermeyen arazilerde ise par�a par�a, kendi aralar�nda de�i�ik e�imlerde kendi aralar�nda tesviye edilmeleri uygun olur.S�k aral�klarla yeti�tirilen yonca, hububat, ot gibi bitkiler de tava e�imleri en �ok % 3, sulu meralarda ise ancak % 6 olmal�d�r. Ekonomik bir sulama i�in arazinin tesviye edilmesi �artt�r. En uygun sulama e�imi di�er �artlarda elveriyorsa % 0.1 ile % 1 aras�ndaki e�imlerdir.

Tavalar�n uzunluk ve geni�liklerini ise; arazinin e�imi, toprak b�nyesi, bir defada uygulanacak su derinli�i ve her tavaya verilecek su ak�� etkilemektedir. B�t�n bunlar�n �e�itli �ekillerde etkileri nedeniyle tava boyutlar� da farkl� olmaktad�r. �rne�in tava uzunluklar� 90 ile 400 metre, geni�likleri ise 9 ile 15 metre aras�nda de�i�ebilir. Geni�liklerin tesbitinde �iftlik ve i� makinalar�n�n geni�likleri de dikkate al�nmaktad�r. Tavalara suyun al�n��; tarlaba�� kanal�ndan sifon, t�p, boru, kapakl� boru veya kapakl� ve kapaks�z a��zl�klar vas�tas�yla yap�lmaktad�r. Tavaya verilen su tava sonuna ortalama 20-30 metre kala t�mden kesilerek su ak�� % 50 azalt�lm�� olur. B�ylece tava sonundaki y�zey drenaj kanal�na su ak�� ve tava sonunda g�llenme �nlenmi� olur.

�mkanlar �l��s�nde sulama e�imi y�ksek tutularak, daha y�ksek bir sulama debisi (su ak��) kullanarak ve sulama uzunlu�unu k�saltarak sulaman�n h�zland�r�lmas� ayn� zamanda suyun yeknesak ve rand�manl� kullan�m� sa�lanabilir.

[b]3. AD� TAVA (G�LLEND�RME) SULAMA METODU [/b]
Arazi e�iminin d�z ve d�ze yak�n oldu�u ince b�nyeli topraklar�n sulanmas�nda uygulanan bir sistemdir. S�k aral�kla yeti�tirilen bitkilerin �zellikle �eltik ve meyve bah�elerinin sulanmas�na �ok elveri�lidir. Bu y�ntemle tuzlu topraklar�n y�kanmas� da sa�lanabilir.

Bu sistemde d�rt taraf� seddelerle �evrilmi� tavalara sulama suyu verilerek suyun tavada g�llenmesi sa�lan�r. Seddeler aras�nda y�kseklik fark� 4-6 cm. olmal�d�r. Bu fark 15 cm. yi ge�memelidir. Aksi durumda tavada suyun g�llendirilebilmesi i�in seddelerin �ok y�ksek yap�lmas� gerekebilir.

Tavalar kare, dikd�rtgen veya �ekilsiz olabilir.
Bu y�ntemde seddeler arazinin % 12-15 ini kaplamaktad�r. Bu arazi kayb�na neden oldu�u gibi i��ili�inde artmas�na neden olmaktad�r. Ayr�ca her y�l seddelerin yap�m�, bozulmas�, tekrar yap�lmas� hem i�g�c� kayb�na neden olmakta hemde tesviye ihtiyac� do�urmaktad�r. Bunlar sistemin sak�ncal� yanlar�d�r.

[b]4. KARIK SULAMA METODU [/b]
Sulama suyunun, bitki s�ralar� aras�nda e�im do�rultusunda a��lan kar�klara verilerek bitkilerin sulanmas�na Kar�k Sulama metodu denmektedir.

[b]Uygulama �artlar�[/b]
Genellikle b�t�n sera bitkileri, sebzeler, meyve bah�eleri, ba�lar, �ilek ve benzeri bitkiler kar�k metoduyla sulan�r. �ok hafif b�nyeli topraklar d��nda b�t�n sulanabilir topraklarda bu sistem uygulanabilir. Bu y�ntemde de arazinin tesviye edilmesi gereklidir. Di�er y�zey sulama y�ntemlerine g�re daha kontroll� bir sistemdir.

[b]Kar�k Sulama E�imi[/b]
Bir kar��n tarla ba�� kanal�ndan itibaren ba�lang�� noktas� ile son noktas� aras�nda y�kseklik fark�n�n y�zde ile ifadesine kar�k sulama e�imi denir. Kar�k sistemi i�in en uygun sulama e�imi, toprak b�nyesine ve kar��a verilecek su ak��na g�re se�ilir. En elveri�li sulama e�imi % 0.2 ile % 2 aras�ndad�r. % 2 den fazla e�imler erozyona neden olur. % 3 e kadar e�imli arazilerde kar�k sistemi uygulamak zorunlulu�u var ise kar�k boylar� k�sa tutulmal�d�r.

B�t�n sulama y�ntemlerinde e�im artt�k�a sulama rand�man� d��er. Kar�k tipleri
Kar�k tipleri, sulanacak bitki �e�idine ve toprak b�nyesine g�re;

a) Y�zlek kar�k
b) Normal Kar�k
c) Geni� kar�k olmak �zere ��e ayr�l�r.

[b]a) Y�zlek Kar�k:[/b] S�raya ekilen, fakat di�er s�raya ekilen bitkilere g�re daha s�k ekilen �ekerpancar� gibi y�zlek k�kl� bitkilerin sulanmas�nda kullan�l�r.
[b]b) Normal Kar�k:[/b] Orta ve derin k�kl� b�t�n bitkilerde kullan�l�r. Ay�i�e�i, m�s�r, �ilek ve t�m sebzeler bu gruba girer.
[b]c) Geni� Kar�k:[/b] Geni� s�ra aral�klar�yla ekilen derin k�kl� bitkilerin sulanmas�nda kullan�l�r. Kabakgiller ve bostan bu grup bitkilerdendir.

Kar�k aral�klar�, sulanan bitkilerin s�ra aral�klar�na ba�l� olarak farkl�l�klar g�sterir. Her bitki i�in tespit edilen s�ralar aras� uzakl�k ayn� zamanda kar�klar aras� uzakl�kt�r. Meyve bah�eleri i�in durum biraz farkl�d�r. burada a�a� s�ra aral�klar� geni� oldu�undan, bu aral��n geni�li�ine, meyve a�ac�n�n �e�idine ve ya��na g�re 2-8 metre aras�nda kar�k a��lmas� gerekebilir.
Kar�k Uzunluklar�n�n belirlenmesinde; toprak b�nyesi, sulama e�imi, uygulanacak su derinli�i ve sulanacak parselin uzunlu�u etkili olur. Bunlar de�erlendirilerek kar�k uzunlu�unun en fazla ne kadar olmas� gerekti�i belirlenir. Hafif b�nyeli kumsal topraklarda genellikle daha k�sa, a��r b�nyeli killi topraklarda ise kar�klar daha uzun yap�l�r. Kar�k y�ntemi ile sulamada kontroll� bir sulama yap�labilmesi i�in kar�k uzunlu�unun iyi belirlenmesi gerekir. Bunun i�in sulamadan hemen sonra kar��n ba��nda, ortalar�nda ve son k�s�mlar�nda nem �ubu�u ile suyun hangi derinli�e kadar s�z�ld�� kontrol edilir.

Kar��n ba��na daha �ok son k�s�mlar�na daha az su ula��yorsa, sulama normal olmamaktad�r ve kar�k boylar� k�salt�lmal�d�r. Bunun tersi olur, kar��n ba� taraf�na az son taraflar�na daha �ok su s�z�lm�� ise kar��n boyu k�sa demektir. Uzat�lmas� gerekir. Kar�k boyunu uzatmaya imkan bulunmad�� durumlarda daha �ok, k�saltmaya imkan bulunmad�� durumlarda daha az su vererek durum dengelenmelidir.

Sulama suyunun uygulanmas�na gelince, sulama suyu tarla ba�� kanal�ndan kar�klara sifon t�pler, borular veya kapakl� borularla verilir. Kar�klara verilen su kar�k sonuna 20-30 metre kal�nca t�mden kesilir veya % 50 azalt�l�r. B�ylece kar�k sonunda y�zey drenaj kanal�na gereksiz su ak�� nlenmi� olur.

�nceden arazi tesviyesi yap�lmam��sa kar�klarda yer yer g�llenmeler g�r�l�r ve su kar�k sonuna g��l�kle akar. bu da sulama rand�man�n�n d��mesine neden olur.[/justify]

[ Sulama ]

[justify][b]SU LAMA Y�NTEM� NED�R, �E��TLER� NELERD�R?[/b]
Sulama Y�ntemi, sulama suyunun toprakta bitki k�k b�lgesine verili� bi�imini ifade eder.
Sulama y�ntemleri ��e ayr�l�r;
1 . Y�zey (Kar�k ve tava) sulama y�ntemi
2. Ya�murlama sulama y�ntemi
3. Damla sulama ve alttan s�zd�rma sulama y�ntemi

[b]SULAMA Y�NTEM�N�N TESB�T�NDE NELER ETK�L� OLUR[/b]
Tar�m arazilerinde uygulanacak sulama y�nteminin tesbitinde:
a) Toprak �artlar�
b) Arazinin �ekli
c) Su kayna��
d) Yeti�tirilen bitki
e) �klim durumu
f) Drenaj durumu
g) Ekonomik etmenler
h) �ift�i al��kanl�klar� etkili olmaktad�r.

[b]TARLA �� GEL��T�RME H�ZMETLER� NELERD�R[/b]
Tarla i�i geli�tirme hizmetleri, arazinin sulamaya haz�rlanmas� �zellikle arazi tesviyesi, gerekli g�r�l�rse drenaj�n sa�lanmas�na ili�kin �al��malard�r.

[b]ARAZ� TESV�YES� NEDEN �NEML�D�R [/b]
Y�zey sulama y�ntemlerinde sulama suyu topra�a, toprak y�zeyi �zerinden ak�t�larak verilir. Sulama suyu bitkilerin tamam�n�n k�k b�lgesine e�it ve kay�ps�z olarak ayn� zamanda toprak a��n�m�n� (erozyon) neden olmadan verilebilmelidir. Buda ancak toprak y�zeyinin belli bir e�im derecesinde, d�zg�n bir y�zeye sahip olmas�na ba�l�d�r. B�yle bir y�zeyin sa�lanmas� da ancak arazinin tesviye edilmesiyle sa�lanabilir.

Toprak y�zeyi d�zg�n olmayan arazilerde su �ukur noktalarda fazla, y�ksek noktalarda daha az birikir. Y�ksek noktalar bazen hi� su almazlar. E�imi fazla olan araziler ise sulama ile toprak kayb�na (erozyona) u�rarlar. Her iki durumda verim azalmas�na neden olur. Drenaj� olmayan alanlarda �ukur noktalarda fazla suyun toplanmas� sonucunda arazide taban suyu y�kselmesi ve dolay�s�yla tuzluluk sorunu ortaya ��kar.

B�t�n bu sorunlara yol a�mamak i�in tar�m arazilerinin y�zeyinin d�zg�n ve uygun bir e�imle sulamaya uygun hale getirilmesi yani tesviye edilmesi gerekir.
[b]
ARAZ� TESV�YES� NED�R[/b]
Sulama suyunun tarlan�n her taraf�na yeknesak uygulanabilmesi i�in do�al e�imi bozmamak, toprak verimlili�ini azaltmamak �art�yla �ukurlar� doldurmak, t�msekleri ortadan kald�rmak, tar�msal alet makinalar�n izlerini kaybederek araziye uygun bir e�im ve d�zg�n bir y�z kazand�rmak i�ine arazi tesviyesi denir.

Tarlan�n d�zg�n bir bi�imde sulanabilmesi i�in yap�lan t�m d�zeltme i�lemleri bu tarifin i�ine girer.

Arazinin sulamaya haz�rlanmas�nda temel ilke, d�zg�n bir y�zey elde etmek amac�yla, y�ksek k�s�mlardaki topra��n kaz�larak �ukur yerlere doldurulmas�d�r.

Sulu tar�m, arazi tesviyesiyle ba�lar. Ba�ar�l� ve kolay bir y�zey sulaman�n yap�labilmesi i�in, sulama yap�lacak alan�n uygun bir meyile sahip olmas� ve bu meyilin ak�� uzunlu�u boyunca de�i�memesi gerekir. B�t�n bunlar arazi tesviyesiyle sa�lan�r.

[b]TESV�YE ED�LM�� ARAZ�DE YAPILACAK SULU TARIMIN YARARLARI NELERD�R[/b]
1. Tesviyeli arazide su her bitkiye e�it olarak uygulanaca��ndan, bitkilerin hepsi sudan e�it �ekilde yararlan�r. Verim artar.
2. Az meyilli yerlerdeki sulamalarda suyun derine s�zmas� ve �ok meyilli yerlerdeki sulamalarda y�zey ak�� ile suyun kaybolmas� azal�r.
3. Fazla meyilli yerlerde yap�lan sulamalardan do�an toprak kay�plar� tesviye ile ortadan kalkar. 4. Tarlaya verilen g�breden daha fazla faydalan�l�r. Tarlada �ukur ve y�ksek olmayaca��ndan b�t�n bitkiler verilen g�breden e�it olarak yararlan�rlar.
5. Tesviyeli arazilerin her taraf� sulamadan sonra ayn� zaman da tav'a gelir, dolay�s�yla �apa ve bak�m i�leri kolayla��r. (Tav, toprak neminin bitkinin kolayl�kla yararlanabildi�i ve topra��n i�lenebilir hale geldi�i durumdur.)
6. Tesviyeli arazinin her taraf� ayn� zamanda tav'a geldi�inden , ekim zaman�nda olan bitki geli�iminin hep bir �rnek olmas� m�mk�n olur.
7. Tesviyeli arazide sulama kolay olur, i��ilik azal�r dolay�s�yla sulama maliyeti d��er.
8. Su kayna��n�n k�t oldu�u yerlerde tesviye, az su ile �ok yer sulamay� sa�lar.
9. Sulanmayan alanlar, tesviye ile sulanabilir duruma getirilir ve verim artar.
10. Tesviye suyun alta s�zmas�n� sa�lay�p su birikimini engelledi�inden, �orakl�k sorunu ortadan kalkar.

[b]TESV�YEL� SINIRLAYAN ETMENLER NELERD�R[/b]
1 . Arazinin �eklinin �ok kar��k olmas� maliyeti art�raca��ndan,
2. Toprak b�nyesinin kumlu ve �ak�ll� olmas�, yahut organik madde bulunmas� suyun s�zmas�na neden oldu�undan
3. Taban suyu d�zeyinin y�ksek olmas�,
4. Do�al e�imin fazla olmas�, ak�� uzunlu�u boyunca toprak a��nmas� sorununun olmas�, tesviyeyi s�n�rlayan etmenlerdir.

[b]TESV�YEN�N DEVAMLI OLAB�LMES� ��N NELERE D�KKAT ED�LMEL�D�R[/b]
Tesviye edilmi� arazilerin tesviyelerinin bozulmamalar� i�in toprak i�lemesine dikkat edilmelidir. Bunun i�in topra�� tek tarafl� i�leyen ve �l� kar�k b�rakmayan tar�m aletleri kullan�lmal�d�r. Bu aletler d�ner kulakl� pulluk, graham pullu�u, �izel, r�tovat�r gibi aletlerdir. Tesviye edilmi� araziler zaman zaman hafif tesviye aletleri ile yeniden d�zeltilerek tesviyenin devaml�l�� sa�lanmal�d�r.

[b] HANG� T�P ARAZ�LERDE HANG� SULAMA Y�NTEMLER� UYGULANIR [/b]
Sulama sistemlerinin se�iminde arazinin tesviyeli olup olmad��, meyil durumu, toprak yap�s� ve ekilen bitkinin �zellikleri b�y�k rol oynar.

a) Tesviyeli arazilerde b�t�n sulama sistemleri uygulanabilir.
b) Tesviyesiz arazilerde ya�murlama sulama uygun y�ntemdir
c) Meyilli arazilerde ise kontur kar�k sulama sistemi uygundur. Yani arazi meyline dik olarak a��lan derin kar�klarla sulama yap�l�r. Ayn� zamanda ya�murlama sistemide uygulanabilir.

[b]SULU TARIMDA TOPRAK ��LEME NASIL OMLMALIDIR[/b]
Sulu tar�m yap�lan arazilerde ekim n�beti (m�navebe) uygulanarak her y�l ekim yap�l�r. Bu arazileri i�lerken tesviyeyi bozmamaya �zen g�sterilir. Bunun i�in topra��, tek tarafl� i�leyen aletlerden d�ner kulakl� pulluk, graham pullu�u gibi �l� kar�k b�rakmayan aletler kullan�l�r. Bunlarla yap�lan s�r�mden sonra ikinci s�r�mde diskaro kullan�l�r. K��k tesviye bozukluklar� da giderecek alet ge�irilerek, ekim yap�l�r. Topra��n alt katlar�nda varsa sert tabakan�n k�r�lmas�, b�t�n i�lemlerden �nce topra��n kuru oldu�u bir d�nemde dip kazan �ekilerek yap�l�r.

[b]TAV SUYU NED�R[/b]
Baz� hallerde ekim zaman� toprakta, tohumun �imlenip ��kmas�na yetecek seviyede nem bulunmayabilir.

Bu gibi durumlarda tohumu ektikten sonra sulama yap�labildi�i gibi, tohumu ekmeden sulama yap�l�p toprak ekim tav�na geldi�i zaman ekim yap�l�r ki buna Tav Suyu denir. Bu �ekilde yap�lan sulama daha ziyade kaymak tabakas� ba�layan topraklarda uygulan�r. Kaymak tabakas� ba�layan topraklarda ekimden sonra sulama yap�ld�� takdirde, toprak kaymak ba�lar, tohumun ��kmas� g��le�ir hatta ��kmad�� bile olur. B�yle yerlerde ekim �ncesi tav suyu uygulan�r.

[b]SULU TARIMDA KULLANILAN ALET VE EK�PMANLAR NELERD�R[/b]
[b]1. Lister �apas� (Pullu�u):[/b]Kar�k sulama y�nteminin uygulanaca�� tarlalarda sulama kanallar�n� a�mada kullan�l�r. Ayr�ca �apa bitkilerinde ot m�cadelesinde, �apalar� s�ra aralar�na g�re ayarlamada da kullan�l�r.
[b]2. Border Disk (Sedde Aleti):[/b]Tava sulama y�nteminin uygulanaca�� tarlalarda sulamada borderlerin yap�m�nda kullan�l�r. Yap�lacak seddenin geni�li�ine g�re diskler aras�ndaki mesafe ayarlanabilir.
[b]3. Kanal Pullu�u:[/b]B�y�k, k��k olmak �zere muhtelif tipleri vard�r. B�y�kleri ile daha �ok tersiyer, k��kleri ile de tarla ba�� kanallar� a��l�r.
[b]4. �izel Pullu�u:[/b]Tarla tesviyesini bozmadan �izi metodu sulamada, �izilerin a��lmas�nda kullan�l�r. Derin s�r�m aletidir. Sert ve ge�irimsiz tabakalar� k�rarak, toprak i�indeki su hareketinin d�zenlenmesini ve k�klerin derine inmesini sa�lar.
[b]5. Sabsyoyler:[/b]Baz� iklim ve toprak �artlar�nda her y�l s�r�l�p i�lenen toprak kat�n�n hemen alt�nda 15-20 cm. ye kadar varan su ge�irmez sert bir tabaka olu�ur. Bu tabaka bitki k�klerinin serbest�e geli�mesine, ya�mur ve kar sular�n�n alt katlara s�z�lmesine engel olur. Dolay�s�yla y�zey ak��lar� art�r�r ve erozyona neden olur.
�izel her y�l, sabsoyler 5 y�lda bir kullan�lmal�d�r.

[b]SULAMA YAPILACAK ALANLARDA, TARLANIN SULAMAYA HAZIRLANMASINDA YAPILACAK ��LEMLER NELERD�R:[/b]
1 . Toprak �l� kar�k b�rakmayan s�r�m aletleri ile s�r�lmelidir. Bunlar d�ner kulakl� pulluk ve graham pullu�udur. Bu aletlerle yap�lan i�leme tekleme denir.
2. Diskaro, �izel, kazaya�� gibi aletlerle ikinci i�lem yap�l�r ki buna ikileme denir.
3. Tesviye edilmi� tarla zaman zaman hafif tesviye aletleri ile tesviye edilerek, tesviyenin devaml�l�� sa�lanmal�d�r.
4. Ekim mibzer ile yap�lmal�d�r.
5. Ekimi yap�lan bitki tah�l, yonca gibi s�k ekilen bitki ise ve y�zey sulama uygulanacaksa, ekimden hemen sonra, sedde aletiyle ve uygun aral�klarla seddeler �ekilmelidir.
6. Seddeleri �ekilmi� araziye tavlar�na uygun ak�� uzunlu�u verilerek, kanal pullu�u ile tarla i�i kanallar� a��lmal�d�r.
7. M�s�r, ay�i�e�i, pamuk gibi s�ra aras� geni� bitkiler ekilmi� ise, bitkiler 15-20 cm. boyland�ktan sonra lister �apas� ile hem ilk �apas� yap�lmal�, hem de sulama kar�klar� a��lmal�d�r.
8. Lister �apas� ge�irilen arazi, kar�klara uygun ak�� uzunlu�u verilerek, kanal pullu�u ile tarla i�i sulama kanallar� a��lmal�d�r.

[b]SULAMADA KULLANILAN EK�PMANLAR NELERD�R[/b]
Sulama yap�lmadan �nce sulamada kullan�lacak ve haz�r bulundurulmas� gereken ekipmanlar �unlard�r.
[b]1. Rutubet Kontrol �ubu�u[/b]
Sulama suyunun i�leme derinli�ini tespit etmek i�in kullan�l�r.
[b]2. Sifonlar[/b]
Aliminyum ve sert plastikten yap�lm�� e�ri borulard�r. Sulama kanallar�ndan su almada ve suyu uzun tava ve kar�klara vermede kullan�l�r.
[b]3. T�pler[/b]
Bir taraf� kapakl�, �e�itli �apta sa� veya �inkodan yap�lm�� borulard�r. Suyu kar�klara ve uzun tavalara vermede kullan�l�rlar. Sabit yerle�tirilirler. Sulama esnas�nda kapaklar� a��larak su verilir. Sulama bitince kapat�l�r.
[b]4. Mu�amba Savaklar[/b]
Kanallarda suyun �n�n� kapatmada kullan�l�rlar. �htiyaca g�re b�y�kl�kleri ayarlanarak a�a�lara mu�amba �ak�lmak suretiyle yap�l�r.
[b]5. Su �l�me Savaklar�[/b]
Sulama suyunun miktar�n� �l�mede kullan�l�rlar. Sabit ve ta��nabilir tipleri vard�r.
��te t�m bu toprak ve malzeme haz�rl�� tamamland�ktan sonra, tarla sulamaya haz�r demektir. Art�k sulamaya ge�ebiliriz. [/justify]

[ Sulama ]

[justify]SULAMANIN �NEM�
Sulaman�n �nemini daha iyi anlayabilmek i�in suyun bitki hayat�ndaki �nemini bilmek gerekir.
Yery�z�nde susuz bir hayat d��n�lemez. Bitki a��rl��n�n ortalama % 90'�n� su olu�turur.
Su bitkinin �imlenmesini, bitkilerin h�cre, g�vde, dal, yaprak gibi organlar�n�n canl�l��n� sa�lar. Bu canl�l�k ve bitkinin kendine �zg� �eklini kazanmas�, ayn� zamanda yapraklar�yla solunum yapabilmesi, suyun bitkinin damarlar�nda sa�lad�� i� bas�n� ile ger�ekle�ir.

Su bitkiye gerekli olan besin maddelerini eriterek, k�kler taraf�ndan emilmesini ve emilen besin maddelerinin bitki i�erisinde ta��nmas�n� da sa�lar.

Besin maddeleri, bitkinin ihtiyac� olan organlar�na veya bitkinin depo g�revi yapan b�lgelerine su ile ta��n�r.

Su, bitkiyi fazla s�cak ve so�uklardan korur. Don oldu�u d�nemlerde yap�lan sulama da, donma sonucu d��ar�ya verilen enerji toprak y�zeyini bir miktar �s�taca��ndan don �iddeti azalt�lm�� olur. S�cakta ise yaprak y�zeyinden buharla�an su bitki b�nyesindeki �s�y� d��ar� vererek bitkinin serinlemesini sa�lar.

Su; k�ke y�n vererek (k�kler daima suya y�nelmektedir), k�klerin derinli�ine ve yanlara yay�lmas�na etki ederek, k�klerin daha iyi geli�mesini sa�lar.

Bitkiler topraktan ald�klar� suyun �ok az bir k�sm�n� (% 02) fotosentez yap� malzemesi olarak kullanmakta geri kalan�n� terleme ile atmosfere vermektedir. Ancak bu l�zumsuz bir su t�ketimi kabul edilmemelidir. Zira, g�da maddelerinin topraktan al�nmas�, bu maddelerin kullan�lacak yerlere ta��nmas�, h�cre faaliyetlerinin s�rd�r�lebilmesi ve bitki organlar�nda i� tazyikin sa�lanmas� i�in, bitki k�kleriyle yapraklar� aras�nda s�rekli bir su ak�m�na ihtiya� vard�r.
Bitki i�in suyun bu derecede �nemli olmas�, sulaman�n da �nemini ortaya ��karmaktad�r. Sulama �r�n� �e�itlendirerek halk�n refah d�zeyinin y�kselmesine, sanayiye ham madde sa�lanmas�na, sanayiinin geli�mesine, ihracat�n artmas�na do�rudan do�ruya etkili oldu�u gibi, artan �r�n�n nakliyecileri, sat�� sat�c�lar� ve beslenmeye katk�lar� al�c�lar� dolayl� olarak etkilemektedir.

[b]SULAMA NED�R[/b]
Bitkilerin normal geli�mesi i�in gerekli olan fakat do�al yollarla kar��lanamayan suyun zaman�nda, bitkinin istedi�i miktarda ve uygun bi�imde topra�a verilmesine sulama denir.

[b]SULAMANIN �NEM KAZANMASINDA ETK�L� OLAN FAKT�RLER NELERD�R[/b]
Sulaman�n �nem kazanmas�na ve sulama alanlar�n�n art�r�lmas�na tesir eden fakt�rleri ��yle s�ralayabiliriz:
1 . �lkenin artan g�da ihtiyac� ve �ift�inin gelirini art�rma arzusu
2. Topra��n s�n�rl� miktarda olmas�
3. Suyun �retim art��ndaki etkisinin vazge�ilmez olmas�
4. Ticaret g�brelerinin kullan�m�n�n artmas� ve bunun suyla birlikte etkili oldu�unun anla��lmas�
5. Toprak, su, bitki, g�bre ve i�letmecilik gibi fakt�rler aras�ndaki m�nasebetlerin anla��lmas� 6. Devletler taraf�ndan �ok amaca hizmet verebilecek su yap�lar�n�n tesis edilmesi
7. Sulama alet ve ekipmanlar�n�n geli�mesi

[b]SULAMANIN FAYDALARI NELERD�R[/b]
Sulamadan elde edilen faydalar �ok y�nl�d�r. ��yle ki:

1. Sulama ile birim alandan elde edilen �r�n miktar� artar. Bu art�� kurakl��a ba�l� olarak 4-5 kat olabilir.

2. Sulama ile bir y�lda birden fazla �r�n al�nabilmektedir. Kurak b�lgelerde nadas ile iki y�lda ancak bir �r�n al�nabildi�i halde, sulanan alanlarda, s�cakl��a ba�l� olarak ayn� y�lda birden fazla �r�n al�nabilmektedir.

3. Sulama ile geliri daha fazla olan bitki yeti�tirilebilmektedir. Sulanmayan alanlarda yaln�z birka� �r�n �e�idi ekilebildi�i halde, bu b�lgelerde sulama yap�l�nca, daha fazla gelir getiren bitkiler ekilebilmektedir ve dolay�s�yla �reticinin geliri artmaktad�r.

4. Sulama �retim ve gelirlerdeki dalgalanmalar� �nlemektedir. Tar�msal �retimde kar��la��lan problemlerden biri de verim ve dolay�s�yla �retim ve gelirdeki dalgalanmalard�r. Verim sulu tar�mda da hava ko�ullar�, hastal�klar ve di�er fakt�rlerin etkisi ile y�ldan y�la de�i�iklikler g�sterirse de, bu de�i�iklikler kuru tar�mdaki kadar b�y�k oranda olmaz. ��nk� kuru tar�mda verim hava �artlar�na �ok ba�l�d�r.

5. Sulama a�a�land�rmay� sa�lamaktad�r. �zellikle meyva a�a�lar� dikimi yap�lmakta, ki�ilere a�a� zevki a��lanmaktad�r.

6. Sulama orman kesiminin �n�ne ge�mektedir. ��nk�; sulama yap�lan alanlarda tesis edilmi� meyvelikler ile kavak ve s��t a�a�lar� her y�l budand��ndan, odun ve yakacak ihtiyac� buralardan kar��lan�r ve orman kesiminin �n�ne ge�ilmi� olur.

7. Sulama �iftlik g�bresinin yakacak (tezek) olarak kullan�lmas�na da engel olmaktad�r. Kurak b�lgelerde ah�r g�bresi tezek �eklinde yakacak olarak kullan�lmaktad�r. Sulama ile yeti�tirilen a�a�lardan yakacak ihtiyac� kar��land��ndan, g�bre topra�a verilmekte, topraktan daha fazla ve �e�itli �r�n elde edilmektedir.

8. Sulama g�bre kullanmay� te�vik etmektedir. Sulanan alanlarda yaln�z �iftlik g�bresi de�il ticaret g�brelerinin kullan�lmas� da artmaktad�r. Bundan dolay� da topraklar�n bitki besin maddelerince zenginle�mesi ve verimin artmas� sa�lanmaktad�r.

9. Sulama hayvanc�l��n geli�mesin de etkili olmaktad�r.Sulama ile hayvan yemi �e�idi ve verimi artt��ndan i�letmelerdeki hayvan say�s� ve verimi de artmaktad�r.

10. Sulama, i�g�c�n�n verimli kullan�lmas�n� sa�lamaktad�r.
Yurdumuzda oldu�u gibi tar�mda �al��an n�fusun fazla oldu�u �lkelerde i�g�c�n�n tam olarak de�erlendirilmesi i�in al�nan �nlemlerden biri de tar�mda i� yo�unlu�unun art�r�lmas�d�r. Mera hayvanc�l�� ve hububat tar�m�nda fazla i�g�c� gerekmektedir. Sulama ile i�letmede yer alan �apa bitkileri sebzecilik, meyvecilik ve hayvanc�l�k daha yo�un i�g�c� gerektiren faaliyetlerdir. B�ylece i�g�c�ne yeni �al��ma alan� haz�rlanm�� olur. �klimi m�sait olan yerlerde sulama ile �ift �r�n al�narak i� g�c� daha yo�un kullan�lm�� olur.

Sulama, fazla i�g�c�n�n de�erlendirilmesini m�mk�n k�ld�� gibi i��ili�in y�l i�inde d�zenli da��l��n� da sa�lar. Sulama ile tek mevsime ba�l� olmayan �e�itli bitkilerin yeti�tirilmesi ve hayvanc�l��a yer verilmesi i��ili�in y�l i�inde d�zenli da��l��n� sa�lam�� olur.

11. Sulama iklimi yumu�atmaktad�r. Sulama sonucu, alandaki buharla�malarla �zellikle yaz aylar�n�n s�cak ve kurak g�nlerinde havadaki nem oran� y�kselmekte, s�cakl�k birazda olsa azalmakta, ya�� artmaktad�r.

[b]SULAMA MANG� AMA�LARLA VAPILIR[/b]
Tar�mda sulama genel olarak.
1. Bitkilerden su ihtiyac�n�n kar��lanmas�
2. Toprak alt� zararl�lar�yla m�cadele
3. Donlara kar�� korunmak
4. Tuzlu ve alkali topraklar�n �slah�
5 G�breleme de bir vas�ta olmas� i�in yap�lmaktad�r.

[b]T�RK�YEN�N HANG� B�LGELER�NDE SULAMA YAPILMALIDIR:[/b]
Genel olarak �lkemizin Do�u Karadeniz b�lgesi ve baz� k��k iklim adac�klar� hari� her taraf�nda sulamaya ihtiya� vard�r. Sahil b�lgelerimiz de y�ll�k ya�� miktar� 500-750 mm. as�ndad�r. Ya��n % 50'ye yak�n� k�� aylar�nda di�er k�sm� ise ilkbahar ve sonbahar aylar�nda olur. Yaz aylar� kurak ge�er. �klimin bu �zelli�ine g�re sahil b�lgelerimizde k��l�k bitkilerden sulanmas� gerekmez. Fakat ekonomik bir verim sa�layabilmek i�in yazl�k bitkilerin sulanmas� �artt�r.

Yurdumuzda geni� tar�m alanlar� bulunan Orta ve G�neydo�u Anadolu da ise ya�� durumu istenildi�i gibi de�ildir. Y�ll�k ya�� 300-450mm olup, ya��n mevsimlere da��l�� da bitkilerin su isteklerine uygun de�ildir. Ya��lar�n �nemli bir b�l�m� k��n d��er. Sonbahar ya��lar� �ok defa bitki ��k��n� bile sa�layamayacak kadar azd�r. �lkbahar ya��lar� da miktar olarak yetersizdir. �ok defa ya��lar sa�anak halinde d��erler. zararlara sebep olurlar. Yani Orta ve G�neydo�u Anadoluda k��l�k ve yazl�k bitkilerin sulanmas�na kesinlikle ihtiya� vard�r.
Memleketimiz tar�m�nda sulama vazge�ilmez bir tedbir olarak daima d��n�lmelidir.

[b]SULAMADA NE G�B� ZORLUKLARLA KAR�ILA�ILMAKTADIR[/b]
Sulaman�n yap�labilmesi i�in �nce suyun temin edilmesi gerekir. Sonra bu suyun ihtiya� mahallerine sevki i�in gereken tesislerin yap�lmas� k�lfeti vard�r. Ancak i� bununla bitmemektedir. As�l �nemli k�lfet, suyun uygun bir �ekilde kullan�lmas� ile topra��n daimi olarak verimli kalmas�n� sa�lamakt�r. Su geli�i g�zel kullan�l�nca �ok kere fayda yerine zarar verir. Bilgisiz sulama y�z�nden yurdumuzda y�z binlerce dekar arazi tar�m yap�lamaz hale gelmi� veya terkedilmi�tir.

B�t�n bunlar: engellemenin yolu, tar�mla ilgisi olan herkesin tar�msal sulaman�n dayand�� genel prensipleri bilmesidir. [/justify]

[ G�breleme ]

say�n yusuf bey
ben ziraat m�hendisli�i son s�n�ftay�m d�nyada ve �lkemizdeki kanatl� hayvan g�brelerinin topra�a olan etkileitin ara�t�rmk istiyorum acaba bana bu konuda yard�mc� olablirmisniz meil oalrakta ula��rsan�z seviniirm
te�ekk�rler

[ G�breleme ]

DE�ERL� ORGAN�K�� DOSTLAR ;
�u ge�en iki ay i�erisinde bu sitede yay�nlanm�� olan "ORGAN�K G�BRE �RET�M TES�SLER� KURULMASI" ba�l�kl� forum hakk�nda olduk�a yo�un arama ve bilgi iste�i ile kar��la�t�m.

Bu beni o kadar memnun etti ki tahmin edemezsiniz.

Her ,beni aray�p ,organik g�bre tesislerinin kurulmas� konusunda bilgi isteyen, fiyatlar� soran ve anahtar teslimi organik g�bre �retim tesisi teklifi alan organik�i ,hem k�resel �s�nmaya kar�� hem toprak yap�s�n�n istenilen d�zeye geri d�nmesi ve hemde organik �retimler yapacak olan dostlar�m�z sayesinde gelecek ku�aklar�m�z�n sa�l�klar�n�n sa�lanmas� hususuna yard�mc� olacak gelece�in tar�m mimarlar� beni �ok etkiledi..

Bunun �zerine ara�t�rma �al��malar�m�z�n sonucunda teknolojik olarak geli�tirdi�imiz tam otomasyonlu tesislerin yap�m i�lemini daha az maliyetle daha kaliteli organik g�bre �retim tesisleri �eklinde projelerimizi y�lba�� itibar� ile hayata ge�irme karar� ald�k..

Her ne kadar yat�r�m olarak �n�m�zdeki 5 - 10 y�l i�in ideal bir yat�r�m olsada,getirisi �ok y�ksek olsada tesis maliyetleri baz� organik�i dostlar�m� d��nmeye sevketti.B�yle durumlarda g�� birli�inin �art oldu�u muhakkakt�r.

Birka� sermaye sahibinin aralar�na mutlaka ziraat m�hendisi de alarak bu i�lere g�� birli�i �eklinde girmelerinin daha da ideal olaca�� d��ncesindeyim..

En k��k kapasiteden en b�y�k kapasiteye kadar anahtar teslimi organik g�bre �retim tesisleri kurabilece�imiz gibi isteyen organik�i dostlar�m�za da tasar�m� bize ait olan sadece kurutma f�r�n� k�sm�n� da �nerebiliriz...

Organik�i dostlar�m aray�n�z detay bilgileri dosya halinde mail adresinize g�nderelim.Biliyoruz ki herkese a��k olan bilgiler payla�t�k�a �o�al�r ve artar.

Gelece�in tar�msal mimarlar� olan dostlar�ma ba�ar�l� �al��malar diliyorum.

yusuf yel

Z�RAATC�M TARIM BAHCE PEYZAJ TOPRAK ORMAN CEVRE SU TARLA Z�RAATC�. Yeni Tart��ma Konular�

[ Soru ve Cevaplar ]

[ Sulama ]

[ Sulama ]

[ Sulama ]

[ Sulama ]

[ Sulama ]

[ G�breleme ]

[ G�breleme ]

[ Tar�msal Teknoloji ]

[ Organik Tar�m ]